Witold Gombrowicz
Witold Gombrowicz, wybitny polski prozaik, dramaturg i eseista, urodził się w 1904r. w Małoszycach pod Opatowem na Sandomierszczyźnie jako najmłodszy z czworga rodzeństwa, w zamożnej rodzinie ziemiańskiej i przemysłowej. Rodzinny dwór opuścił w 1911r. , gdy jego rodzina przeniosła się do Warszawy, gdzie w 1922r. ukończył gimnazjum im. Św. Stanisława Kostki. Studiował prawo na Uniwesytecie Warszawskim (w 1927r. uzyskał tytuł magistra prawa). Następnie wyjechał do Francji, by przez mniej więcej rok studiować ekonomię i filozofię w Institut des Hautes Etudes Internationales w Paryżu. Po powrocie do kraju podjął się aplikacji sędziowskiej w stolicy, jednakże jej nie ukonczył. Ostatecznie poświęcił się swej pasji – literaturze. W latach dwudziestych podejmował pierwsze, nieudane próby literackie. Na przełomie lat 20-tych i 30-tych powstały opowiadania, które zebrane i opublikowane jako „Pamiętnik okresu dojrzewania” (1933r.) stały się punktem zwrotnym w jego karierze pisarskiej. Od tej pory felietony i recenzje Gombrowicza ukazywały się systematycznie w prasie, głównie w "Kurierze Porannym". Rozgłos w kołach literackich zapewniła mu publikacja pełnej brawurowego humoru i nie pozbawionej filozoficznego przesłania powieści „Ferdydurke” (1937r.). Pierwszym dziełem dramatycznym była opublikowana w 1938r. Tragifarsa „Iwona, księżniczka Burgunda”(sztuka o tym, co niesie zniewolenie formą, obyczajem i ceremoniałem).
Niemalże w przeddzień wybuchu II Wojny Światowej, w sierpniu w 1939r. wybrał się w podróż do Argentyny, gdzie z powodu okupacji pozostał na przymusowej emigracji. Nie zżył się z polonią argentyńską, której nie rozumiał i nie uzyskał również i jej uznania. W Ameryce Południowej żył na granicy nędzy. W latach 40-tych dorabiał publikując artykuły, czy też wygłaszając odczyty w kawiarni Fray Macho. Dopiero w 1947r. otrzymał marną posadę w Banku Polskim w Buenos Aires, co pozwalało mu na jako taką egzystencję i oddanie się pracy twórczej. W tymże roku opublikował przetłumaczoną wraz z przyjaciółmi na język hiszpański „Ferdydurke”, jednakże nie uzyskał przychylności tamtejszego środowiska literackiego. Podobnie bez echa odbyła się publikacja hiszpańskojęzycznej wersji dramatu „Ślub”(1948r.). W latach pięćdziesiąych, po nawiązaniu kontaktu z Jerzym Giedroyciem, swoje prace publikował w paryskiej „Kulturze”. Na łamach tego czasopisma ukazywały się od 1953r. kolejne fragmenty słynnych „Dzienników”, które sukcesywnie w formie książkowej wydawał w kolejnych tomach do końca życia. Ich tematyka jest różnorodna, od trywialnych szczegółow życiowych po wielką polemikę z marksizmem, egzystencjalizmem czy katolicyzmem. Również w „Kulturze” w 1953r. opublikował wraz ze „Ślubem” powieść „Trans-Atlantyk” - utrzymaną w tonie staropolskiej gawędy, niejako relację z podróży i pobytu w Argentynie, gdzie z charakterystyczną dla siebie karykaturalną szczerością podejmuje temat tożsamości narodowej na emigracji i odkrywa przykrą prawdę o miejscowej polonii.
W 1963 na zaproszenie Fundacji Forda wyjechał z Argentyny na roczny pobyt do Berlina, gdzie nawiązał kontakt z niemieckimi pisarzami (m.in. z Günterem Grassem) oraz zaprzyjaźnił się z austryjacką pisarką Ingeborg Bachmann. Literackim wyrazem doświadczeń z tego okresu stały się jego głośne "Berliner Notizen" (1965r.). W latach 60-tych Witold Gombrowicz zyskał sławę na skalę światową, jego dzieła, m.in. nowo opublikowaną „Pornografię” i „Kosmos” przetłumaczono na wiele języków. Dramaty odgrywano na deskach najsłynniejszych scen teatralnych, szczególnie we Francji, Niemczech i Szwecji. W 1964r. spędził trzy miesiące w opactwie Royamont pod Paryżem, gdzie jako sekretarkę zatrudnił Ritę Labrosse – kanadyjską romanistkę i przyszłą żonę (ślub zawarli w 1986r., pół roku przed śmiercią Gombrowicza). W roku 1964 przeniósł się do Vence koło Nicei - tam spędził resztę życia. W maju 1967r. otrzymał Międzynarodową Nagrodą Wydawców Prix Formentor.
Chociaż wszystkie dzieła pisał w języku polskim, i poprzez znajomość z Giedroyciem za granicą były one publikowane również w języku ojczystym pisarza, to dopiero po październiku 1956r. cztery książki Gombrowicza ukazały się w Polsce. Jednak już po 1958r. zakazano dalszego publikowania. Dopiero w czasach przemian społeczno - politycznych, po długich negocjacjach z władzami w roku 1986 ukazało się w krakowskim Wydawnictwie Literackim pierwszych 9 tomów Dzieł Gombrowicza, uszczuplonych przez cenzurę o 16 wersów wykreślonych z Dziennika, a dotyczących polityki i systemu władzy w ZSRR. Dzieła te poszerzone zostały w latach 1992-1997 do 15 tomów. Z czasem utwory Gombrowicza oraz rozliczne studia i artykły na ich temat pojawiły się bez cenzury literaturze polskiej, na stałę ugruntowując jego niezaprzeczalną pozycję pośród polskich i światowych literatów.