Teatr absurdu
Sławomir Mrożek — Tango
Teatr absurdu - termin wprowadzony przez angielskiego krytyka M. Esslina; jest nurtem awangardowym w dramaturgii XX w. Znaczeniowo odnosi się do filozofii egzystencjalnej, której literackim reprezentantem był między innymi A.Camus. Do głównych przedstawicieli teatru absurdu możemy zaliczyć: A.Adamova, S.Becketta, E.Ionesco, S.Mrożka, H. Pintera . Wszelkie działania podejmowane przez bohaterów dramatu współczesnego pozbawione zostało motywacji psychologicznej. Najchętniej wykorzystywaną kategorią estetyczną jest groteska i parodia. W latach sześćdziesiątych zakończył się rozkwit ruchu, niemniej teatr absurdu odegrał dla dramatu ogromną rolę, ponieważ zburzał wiele obowiązujących dotychczas konwencji. Formy charakterystyczne dla teatru absurdu zostały wykorzystywane również prze eksperymentalne teatry sceniczne, między innymi teatr Trzynastu Rzędów Jerzego Grotowskiego, P.Brooka, Mirona Białoszewskiego, czy Tadeusza Kantora.
Teatr absurdu, zwany również antyteatrem lub nowym teatrem ukazuje obraz niemożności porozumienia się ludzi między sobą co stwarza wszechobecne poczucie zagrożenia. Jest hybrydą, której częściami składowymi są: czarny humor, komizm, zestawienie elementów absurdalnych z wątkami grozy. Swoją innowacyjną formułą zniszczył podstawowe zasady charakterystyczne dla sztuki teatralnej. Przede wszystkim wyeliminował fabułę, która prowadziła do jakichkolwiek rozstrzygnięć. Dialog utracił znamiona komunikacji, często stając się jedynie wymianą pewnych reakcji słownych pomiędzy bohaterami utworu, które były rzucane w nieokreśloną przestrzeń, nie posiadając sprecyzowanego odbiorcy. Z teatrem absurdu idealnie komponuje się stwierdzenie dramat czysty, z uwagi na sposób przedstawienia postaci. Są one zazwyczaj przedstawiane jako marionetki bez twarzy, jako obramowania wypełnione pustką, którą dopiero aktor na scenie jest w stanie wypełnić swoją cielesnością. Źródłem, z którego wynika taka budowa dzieł z zakresu dramatu absurdu stała się szczególna koncepcja literatury, która podważała wszystkie istniejące do tej pory konwencje, negując je wszystkie. Takowe działanie jest swoistym przejawem sceptycyzmu wobec sensowności i możliwości dramatopisarstwa. Ów nowoczesny dramat odnajduje swoje miejsce przede wszystkim w wyobraźni widza teatralnego. Od momentu pojawienia się, teatr absurdu wyzwalał opozycyjne reakcje ze strony odbiorców i wywoływał silne kontrowersje wobec krytyków. Współcześnie uznaje się jednak, iż dzieła absurdystów są klasyką wśród pozycji literatury światowej. Według Antoniego Bohdziewicza, teatr absurdu, jak również kino absurdu – „to nie są wcale niemądre wygłupy, jak niektórzy sądzą. To po prostu sposób wykrywania absurdalnych aspektów codziennej rzeczywistości. Sztuka wyolbrzymia je, to prawda, ale takie jest prawo sztuki. I żeby móc się tym cieszyć trzeba po prostu stać się trochę dzieckiem, trzeba pójść za Alicją do krainy czarów”.