Pieśni Jana Kochanowskiego
Jan Kochanowski
Pieśni Jana Kochanowskiego ułożone w 2 księgi zawierają 50 utworów.
Pieśni, podobnie jak fraszki pisywał Kochanowski przez swe twórcze życie przyswajając literaturze polskiej gatunek praktycznie wcześniej jej nie znany .
Utwory zebrane w formie pieśni odznaczały się ogromną różnorodnością stylistyczną i tematyczną. Bywały utrzymane w stylu wysokim oraz pisane językiem potocznym.
Dotyczyły Boga, dzieła Stwórcy, zagadnień moralnych, uczuć patriotycznych, problemów władzy, państwowości, ale także miłości, radości, życia towarzyskiego, biesiad.
Niektóre z nich były żartobliwe, inne poważne – jak np. Lament po spustoszeniu Podola przez Tatarów.
Ta różnorodność zainteresowań poety, podejmowanych przez niego tematów jest niewątpliwym sygnałem renesansowości pieśni, ich związków z duchem całej epoki.
Chociaż w pieśniach nie odnajdujemy konkretów, szczegółów z życia samego poety, to jednak mają one wyraźnie autobiograficzny charakter.
Kochanowski, w odróżnieniu od pisarzy i innych artystów wieków średnich, stale akcentował swą odrębność, niepowtarzalność, odmienność od innych ludzi. Wydobywał on, wskazywał i ukazywał czytelnikowi swe podmiotowe ,,ja’’. Stało się to podstawową kategorią filozoficzno-moralną całego zbioru. Autor jest dumny ze swego dzieła i ze swego talentu.
Poeta z Pieśni jest kimś wyjątkowym, posiadającym siłę tworzenia, która daje mu prawo do pouczania, karcenia innych, co widać w Pieśni XIV z księgi II, w której autor przypomina władcom o ich obowiązkach wobec poddanych, wobec kraju.
W poszczególnych pieśniach poeta jest nie tylko wybitną jednostką, mogącą nawet wieszczyć, ale również zwykłym człowiekiem, któremu nie jest obce cierpienie, poszukiwanie drogi w życiu, rozterki, wreszcie miłość.
We wszystkich utworach tworzących tom zatytułowany Pieśni odnajdujemy wezwanie do umiaru, są w nich wyraźnie wytyczone granice zabawy, nie ma frywolności, o którą łatwiej we fraszkach.
Pochwała wesołej kompanii, pogoda ducha, stoicka godność w pokonywaniu przeciwności losu powraca w wielu wierszach. Życie musi być ciekawe, winno stać się dążeniem do poznawania świata i drogą ku pięknu, stałym doskonaleniem rozumu i utrwalaniem cnót moralnych. Życie jest radością, szczęściem, którego nie mogą przesłonić kłopoty- to generalne przesłanie Pieśni.