Odprawa posłów greckich
Jan Kochanowski
Najwybitniejszym, a zarazem najobszerniejszym utworem politycznym Jana Kochanowskiego jest Odprawa posłów greckich Ta tragedia została poświęcona moralno-politycznym problemom państwa, jego istnienia i funkcjonowania.
Odprawa posłów greckich jest mocno zakorzeniona we wspólnocie myślowej humanizmu.
Z pewnością można mówić o zbieżności poglądów Kochanowskiego i Andrzeja Frycz Modrzewskiego. Obydwaj poeci widzą wojnę jako czas straszny i trudny, jako czas próby, podczas której sprawdza się wartość moralna społeczeństwa.
Przedmiotem tragedii Kochanowskiego jest dramat starożytnej Troi, który opowiada o nieszczęściu zawinionym przez ludzi, spowodowanym przez pobudki subiektywne, a więc o nieszczęściu, którego można było uniknąć. Jest to dramat, w którym upadają państwa, w których interesy prywatne biorą górę nad sprawiedliwością i dobrem ogółu.
Jest to utwór o władzy, a szczególnie o odpowiedzialności władców za losy swojego narodu.
Przesłanie moralne Odprawy posłów greckich odnosi się do Polski. Utwór przedstawia racje, argumenty na rzecz silnego, praworządnego państwa. Przedstawicielami tych racji są poszczególne postaci, których postawy i wygłaszane słowa wyrażają ogólniejsze, szersze typy zachowań społecznych.
Monarcha Priam jest słaby , uzależniony od parlamentu ; Aleksander kieruje się prywatą, natomiast Antenor wnosi do dramatu polityczną mądrość i szlachetność.
Poza rozgrywającymi się między nimi konfliktami stoją Kasandra oraz Chór – komentują, pouczają, ostrzegają. Cały dramat ma, głównie za ich sprawą, charakter retoryczny, w cień schodzą ogromne namiętności, które przecież w historii o pięknej Helenie Graja tak istotną rolę. Patriotyczna, obywatelska przestroga jest naczelną ideą całej Odprawy posłów greckich. Zwykło się uważać, że poeta niczym Antenor próbował pokazać rodakom, że droga, na którą wchodzą, prowadzi do zguby kraju.
A była to droga wyznaczona przez gwałcenie ludzkich praw, anarchię, samowolę, zdradę, zło i występek.