Cierpienia młodego Wertera - opracowanie
Johann Wolfgang Goethe — Cierpienia młodego Wertera
Cierpienia młodego Wertera - Opracowanie
PROBLEMATYKA
Utwór przedstawia konflikt osobowości tytułowego bohatera z feudalnym społeczeństwem i jego zmagania z nieszczęśliwą miłością do Lotty, kobiety z wyższej warstwy społecznej i dlatego niedostępnej dla Wertera. Powieść napisana jest w formie listów (powieść epistolarna) do przyjaciela. Werter opisuje swoje samotne zmagania z problemami trapiącymi jego duszę. Zasadnicza problematyka utworu to autoanaliza psychiki bohatera, u którego nadwrażliwość uczuciowa, pesymizm i zniechęcenie do życia ("choroba" romantyków zwana melancholią) doprowadzają do samobójczej śmierci.
POPULARNOŚĆ POWIEŚCI
„Cierpienia młodego Wertera” wywołały nieoczekiwane ogromne wrażenie zwłaszcza na młodych ludziach w całej Europie, ale pociągnęły za sobą także nieoczekiwane skutki. Ta powieść epistolarna doprowadziła do licznych samobójstw w stylu głównego bohatera.
BOHATER WERTERYCZNY
Główny bohater powieści, jego życie i charakter przyczyniły się do powstania nowego typu bohatera – bohatera werterycznego i nowej postawy – postawy werterycznej.
Cechy bohatera werterycznego: postrzeganie świata przez pryzmat marzeń i poezji, wrażliwość na piękno natury, przyrody, poczucie rezygnacji, nostalgia, apatia, głębokie odczuwanie piękna (cechy bohatera sentymentalnego, dla którego natura jest odzwierciedleniem stanu duszy), kult miłości, czułostkowość, uleganie emocjom, nadmiernie rozbudzona wrażliwość, bunt wobec świata i konwenansów, samotność, poczucie izolacji, silny indywidualizm, poczucie bezsensu egzystencji, co kończy się samobójstwem. Bohater werteryczny to buntownik przeciwko niesprawiedliwym, niesłusznym prawom, przesądom stanowym, a także rozdwojonej istocie człowieka. Nie jest w stanie zrealizować swoich ideałów i osobowości w otaczającym go świecie. Popada w stany depresyjne i jest w konflikcie ze światem, innymi ludźmi i z sobą samym.
Werter to przede wszystkim romantyczny kochanek. Jego miłość jest nieszczęśliwa, wielbi ukochaną, idealizuje ją. Ma poczucie, że są sobie przeznaczeni, że są „bliźniaczymi duszami”, które mogą się ściśle zespolić („komunia dusz”). Kochanków rozdzielają okoliczności zewnętrzne – Lotta jest zaręczona, Albert to zacny, prawy, uczciwy człowiek, oboje się kochają.
W literaturze polskiej przykładami bohaterów werterowskich są bohaterowie wczesnej twórczości Mickiewicza: Karusia z ballady "Romantyczność", Gustaw z IV części "Dziadów".
WERTERYZM
Werteryzm to postawa bohatera, któremu doskwiera ból duszy, ból istnienia. Jest to niewątpliwie wywołane nadwrażliwością i poczuciem przegranej w życiu. Niemożność spełnienia marzeń, zrealizowania celów, pragnień oraz oczekiwań wpływają negatywnie na psychikę bohatera i potęgują jego smutek. Umysł takiego człowieka nie jest w stanie funkcjonować normalnie, panuje w nim zamęt i brak logiki. Rezygnacja to postawa najlepiej opisująca życie, z którego jedyną ucieczką wydaje się być samobójstwo. Człowiek opanowany tym stanem nie może panować nad swoimi emocjami, ani kontrolować swoich namiętności. W konsekwencji prowadzi to do samodestrukcji, której etapem wstępnym jest melancholia i pogłębiający się pesymizm. Cierpienie związane z werteryzmem jest nieuniknione i nieuleczalne. Marzenia, które nijak mają się do rzeczywistości sprawiają, że bohater jest ofiarą konfliktu między swoimi pragnieniami i złudzeniami, a prawdziwym życiem.
PRZYCZYNY TRAGEDII WERTERA
"Cierpienia młodego Wertera" J.W. Goethego jako utwór pisany w dobie romantyzmu nawołują człowieka ku powrotowi do naturalnych uczuć, głoszą chęć poznania świata, który nas otacza poprzez wewnętrzne uczucia. Nie jest tajemnicą, że najmocniejszym, a zarazem najbardziej naturalnym uczuciem, jakiego człowiek może doświadczyć, a zarazem, jakie może ofiarować drugiemu człowiekowi jest miłość. Miłość jest najczęstszym tematem poruszanym przez romantyków, w tym także przez Goethego. Spełniona i wzajemna miłość to najwspanialsze uczucie i marzenie każdego człowieka. Nie zawsze jednak mamy do czynienia z obustronną miłością. Największym dramatem i cierpieniem jest miłość nieodwzajemniona. I właśnie tego drugiego rodzaju miłości doświadczył Werter. Z beztroskiego, radosnego i towarzyskiego człowieka stał się, z chwilą poznania Lotty, zagubionym młodzieńcem. Nieoczekiwana i zupełnie niezapowiedziana miłość bezwzględnie nim zawładnęła. Początkowo było to uczucie radosne, nieokiełznane, wręcz szaleńcze, ale później stało się druzgoczące i doprowadziło do samobójstwa.
Werter wiedział, że kochając dziewczynę, która jest już zaręczona z kimś innym jest skazany na porażkę. Miłość okazała się jednak dużo silniejsza niż rozsądek i zawładnęła bohaterem zupełnie. Nie udało mu się zwalczyć tego uczucia, choć niejednokrotnie próbował. Pozornie dobrym pomysłem była zmiana miejsca przebywania na nowe, w którym nie ma Lotty. Werter wyjechał, bo chciał zapomnieć. Próbował rzucić się w wir pracy, poznać nowych ludzi i odnaleźć własne miejsce w społeczeństwie. Niestety nawet wyjazd nie spełnił swojej terapeutycznej funkcji. Odległość jaka go dzieliła od ukochanej kobiety miała być ratunkiem, a okazała się źródłem nowych, bolesnych doświadczeń. Nieporozumienia z posłem, upokorzenia, na jakie natrafił z powodu swojego mieszczańskiego pochodzenia sprawiły, że przeżył kolejną klęskę. Znowu zaczął kierować się wyłącznie emocjami i wrócił do Lotty.
Namiętności Wertera odżywają na nowo z jeszcze silniejszą mocą. Bohater już nad nimi nie panuje, nie ma żadnej władzy nad tym, co czuje. Nie można go za to winić. Miłość opanowała go całkowicie i nie był w stanie zerwać kontaktów z ukochaną. Werter zaprzyjaźnił się z Albertem. Przyznał, ze jest to szlachetny i prawy człowiek. Pragnął także przyjaźni ze strony Lotty, ale namiętność wzięła górę. Tytułowy bohater dobrze wiedział, że Lotta kocha narzeczonego i nic nie jest w stanie jej miłości zmienić.
Ogromna wrażliwość Wertera i skłonność do rozczulania się nad sobą nie pozwoliły mu zaakceptować tego „trójkąta” miłosnego. Samotność, rozpacz i chęć bliskości z drugą osobą skłoniły go do pisania listów. Był u progu szaleństwa i depresji, aż wreszcie poczuł, że nie da rady dłużej tak żyć. Zdecydował, że samobójstwo jest najlepszym wyjściem. Napisał ostatni list do Lotty i Alberta i odebrał sobie życie. Najpiękniejsze i najbardziej oszałamiające uczucie, jakim jest miłość przyczyniło się do tragedii młodego Wertera.